Türkmenistanyň Bilim ministrligi
TM | RU | EN
Habarlar
Ählisi
Bilim ulgamynda innowasiýalar: uzagara bilim tehnologiýalary

Ýurdumyzda orta we ýokary bilim ulgamlarynda uzagara bilim guramak boýunça degişli guramaçylyk işleri alnyp barylýar, bu ugurdaky halkara tejriesi işjeň öwrenilýär.

Türkmeinistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Orunbasary P.Agamyradowyň Ministrler kabinetiniň mejlisinde belläp geçişi ýaly, sanly tehnologiýalar bilen üpjün edilen bilim edaralarynda uzagara okuwlar geçirilýär we wideoaragatnaşyk ulgamy arkaly dürli ylmy-maslahatlar geçirilýär.

Türkmenistanda ilkinji sapar mekdebe çenli ýaşly çagalaryň ata-enelerine çagalaryny mekdebe taýýarlamakda uzagara usuly kömegi bermek we mümkinçilikleri çäklendirilen raýatlar üçin uzagara okuwlary gurmaklyk teklip edilýär.

Ýakyn geljekde orta hünär bilimi bolan işgärleriň, onuň esasynda öz ugry boýunça ýokary bilim almaga mümkinçiligi bolar. Şeýle hem, ykdysadyýetiň dürli ugurlarynda zähmet çekýän hünärmenleri üçin hünär kämilleşdiriş okuwlaryny geçirmeklikde uzagara tehnologiýalary giňden peýdalanylar.

Şunuň bilen baglylykda, uzagaralykda bilim maksatnamalaryny özleşdirmäge mümkinçilik berýän tehnologiýalary ulanmak barada täze düzgünnamalary işläp taýýarlamak we milli kanunçylyga girizmek meýilleşdirilýär.

Şu nukdaýnazardan ýurdumyzyň baştutany orta we ýokary bilim ulgamynyň netijeliligini ýokarlnadyrmagyň wajyplygyny belläp geçdi we mundan beýläk hem informasion-kommunikasion tehnologiýalary ornaşdyrmak babatynda talabalaýyk çäreleri geçirmegi tabşyrdy.

Bellenip geçişi ýaly, innowasiýalar milli bilimiň derejesini ýokarlandyrmaga we ýurdumyzyň pudagara edaralarynyň arasynda hyzmatdaşlygy giňeltmäge mümkinçilik döretmek bilen çäklenmän, eýsem daşary ýurtlary ylym-bilim merkezleri bilen aragatnaşygy sazlamaga mümkinçilik hem berer.

Türkmenistanda Ylymlar güni bellenildi

Ylymlar güni mynasybetli Türkmenistanda däp boýunça guralýan «Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar» atly halkara ylmy-amaly maslahat şu ýyl onlaýn görnüşde geçirilýär — foruma gatnaşyjy köp sanly daşary ýurtlular oňa wideoaragatnaşyk arkaly gatnaşýarlar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan amala aşyrylýan döwlet gurluşy strategiýasynda, milli maksatnamalarda, ykdysadyýeti innowasion taýdan ösdürmäge we sanly ulgama geçirmäge hem-de netijeli inženerçilik çözgütlerine daýanmaga esasy orun berilýär.

Döwlet Baştutanymyzyň bellemegine görä, ylym ýurtlaryň arasyndaky özara alyşmalarsyz, bilelikdäki taslamalarsyz, pikirleri we gazanylanlary ara alyp maslahatlaşmazdan, birek-birege tejribäni geçirmezden netijeli ösüp bilmez.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeýle hyzmatdaşlygy Durnukly ösüş maksatlaryna, ykdysadyýetde ählumumy ösüşi çaltlandyrmaga, durmuş, ekologiýa meselelerini çözmäge, ylmy diplomatiýanyň we dünýä medeniýetiniň ilerledilmegine ugrukdyrýar.

Şu gün döwrebap kommunikasiýa serişdeleri türkmen alymlaryny, mugallymlaryny, ýaş ylmy-barlagçylary we dünýäniň ýigrimi ýurdundan ylmy toparlaryň wekillerini wajyp meseleleriň töweregine jemlemäge mümkinçilik berdi. Olaryň hatarynda Ýaponiýa, Koreýa Respublikasy, Italiýa, Ispaniýa, Latwiýa, Polşa, Türkiýe, Russiýa Federasiýasy, Belarus Respublikasy, Moldowa, Gruziýa, Ermenistan, Gazagystan, Azerbaýjan, Özbegistan, Gyrgyzystan, Pakistan, Eýran, Müsür, Hindistan bar.

Aýdym-saza beslenen maslahatyň açylyş dabarasy ýurdumyzyň öňdebaryjy ylym-bilim merkezleriniň biri bolan Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde boldy. Bu ýokary okuw mekdebi döwletimiziň aň-paýhas we ylmy-tehniki kuwwatynyň ösüşiniň esasy merkezleriniň biridir.

Şu ýerde guralan innowasion taslamalaryň we tehnologiýalaryň sergisi bu ýaş okuw mekdebiniň şol ýolda üstünlikli ädimleri ädýändigine şaýatlyk edýär. Oňa uniwersitetiň talyplary we ýaş mugallymlary wekilçilik etdiler.

Sergide Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň institutlarynyň işläp taýýarlamalary, şol sanda synag taslamalary hem-de eýýäm senagat taýdan özleşdirilip başlanan taslamalar görkezildi.

Türkmen alymlarynyň we hünärmenleriniň ylmy-barlaglarynyň ugurlarynyň diňe bir nazaryýet babatda däl, eýsem, amaly taýdan ulanylmagy nukdaýnazaryndan hem möhümdigi guwandyrýar. Olar döwrüň çagyryşlaryna dessine täsir etmäge hem esaslanandyr.

Mysal üçin, TYA-nyň Himiýa institutynyň işgärler topary ýokanç keselleriň we kesel döredýän mikroblaryň ýaýramagyna garşy hereket edilmeginiň has netijeli bolmagyny gazanmaga ukyply täze önümiň barlaglaryny üstünlikli geçirdi.

Soňra forumyň wekilleri maslahatlar zalyna ýygnanyp, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Ylymlar güni mynasybetli halkara teleköprä gatnaşyjylara hem-de ýurdumyzyň tutuş ylmy jemgyýetçiligine iberen Gutlagyny üns berip diňlediler.

Häzirki döwürde biz iri halkara guramalar, daşary ýurtlaryň ylmy merkezleri bilen hem ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar boýunça hyzmatdaşlygy yzygiderli pugtalandyrýarys diýip, döwlet Baştutanymyz Gutlagynda belledi. Milli Liderimiz häzirki döwürde ýurdumyzyň dünýäniň ylmy giňişligine üstünlikli goşulýandygyny we bu işleriň dowam etdiriljekdigini nygtady.

Şu forumyň gün tertibine ylmy barlaglaryň, işläp taýýarlamalaryň hem-de täze tehnologiýalary ulanmagyň ileri tutulýan ugurlary boýunça özara gatnaşyklar bilen baglanyşykly meseleler girizildi.

Umumy mejlisiň barşynda Ýewropanyň we Aziýanyň meşhur ylmy merkezleriniň wekilleri wideoaragatnaşyk arkaly gutlag sözleri bilen çykyş etdiler. Şolaryň hatarynda Gruziýanyň Milli Ylymlar akademiýasynyň prezidenti, biologiýa ylymlarynyň doktory, professor Georgiý Kwesitadze, Gyrgyz Respublikasynyň Milli Ylymlar akademiýasynyň prezidenti, ylymlaryň doktory Murat Jumataýew, Belarus Milli Ylymlar akademiýasynyň prezidiumynyň başlygynyň birinji orunbasary Sergeý Çižik, Azerbaýjanyň Milli Ylymlar akademiýasynyň akademigi, birinji wise-prezidenti Ibragim Saýyd ogly Guliýew, Latwiýanyň Ylymlar akademiýasynyň wise-prezidenti Andres Krasnikows, Tokio uniwersitetiniň professory Hideomi Koinuma we beýlekiler bar.

Çykyş edenler wekilçilik edýän ylmy guramalarynda geçirilýän barlaglaryň esasy ugurlary barada gürrüň berdiler, halkara ylmy-tehniki hyzmatdaşlygyň, ilkinji nobatda bolsa, ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmek, durmuş ulgamynda sanly tehnologiýalary ulanmak, sebitde we tutuş dünýäde ileri tutulýan ylmy-tehniki wezipeleri çözmek üçin umumy akademiki binýady hem-de ulgamlaýyn hyzmatlary kemala getirmek babatda hyzmatdaşlygyň geljegi barada garaýyşlaryny beýan etdiler.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň türkmen ylmyny ösdürmek, alternatiw energetika, derman senagaty, çig maly gaýtadan işlemek ulgamynda işläp taýýarlamalaryň netijeliligini ýokarlandyrmagyň serişdesi hökmünde halkara gatnaşyklary pugtalandyrmak babatdaky tagallalary bilen baglanyşykly meselelere garaldy. Çykyş edenler, şol sanda türkmen alymlary ýurdumyzyň ykdysadyýetini we durmuş ulgamyny ösdürmegiň strategiki ugry hökmünde sanlaşdyrmak meselelerine aýratyn üns berdiler.

Şunuň bilen baglylykda, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalaryndan peýdalanmak, döwlet dolandyryşy, bilim, nebitgaz senagaty, söwda, syýahatçylyk, oba we suw hojalygy hem-de atçylyk ulgamlaryny ösdürmek babatda milli we halkara tejribesine garaldy.

Çykyşlaryň birinde gyzykly nukdaýnazar beýan edildi. Bu garaýyş sanly ykdysadyýete geçilende, işgärleri taýýarlamakda hem-de ykdysady taýdan terbiýelemekde matematika dersiniň ähmiýetiniň artýandygy bilen baglanyşyklydyr.

Häzirki döwürde Türkmenistanda telekommunikasiýa pudagy ykjam aragatnaşygyň täze, bäşinji, 5G ulgamyny ornaşdyrmagyň bosagasynda dur. Şonuň ösdürilmegi ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynyň ählisiniň ösdürilmegine itergi berer hem-de adamyň işini köp babatda özgerder.

Şeýle hem maslahatda ýurdumyzda dürli düzümlerde — himiýa senagatynyň kärhanalarynda, ýol gözegçiligi gullugynda we ulag serişdelerini dolandyrmakda, ekologiýa gözegçiligi gullugynda, arheologiýada hem-de dikeldiş işlerinde we beýlekilerde sanly ulgamyň üstünlikli ulanylýandygynyň anyk mysallary getirildi.

Daşary ýurtly alymlar türkmen kärdeşleri bilen giň hyzmatdaşlyga taýýardyklaryny beýan edip, ýurdumyzda döwrebap ylym düzüminiň, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýakyndan goldaw we uly üns bermegi netijesinde, innowasion iş üçin döredilen mümkinçilikleriň hem-de şertleriň bardygyny bellediler.

Foruma türkmen tarapyndan gatnaşyjylar Ylymlar gününe bagyşlanan dabaralara, ýurdumyzyň ýaş alymlarynyň ylmy bäsleşiginiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasyna gatnaşdylar.

Ertir halkara maslahat bölümler boýunça işini dowam eder. Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde «Maglumat we telekommunikasiýa tehnologiýalary, pudaklaryň sanly ulgama geçmegi» atly mowzuk boýunça mejlis geçiriler.

Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde oba hojalygyny ylmy taýdan ösdürmek, ekologiýa we biotehnologiýalaryň ähmiýeti bilen baglanyşykly meseleler ara alnyp maslahatlaşylar. Halkara nebit we gaz uniwersitetinde senagat-innowasion tehnologiýalar bilen baglanyşykly meselelere garalar.

Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynda «Ykdysady ösüş, hukuk, halkara hyzmatdaşlyk we syýahatçylyk» atly mejlis geçiriler. Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetinde «Lukmançylyk we derman öndürmek, sport» bölümi boýunça maslahat guralar. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde alymlaryň çykyşlary ynsanperwer ylymlaryny ösdürmek bilen baglanyşykly bolar.

2020-nji ýylyň «Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar» atly halkara ylmy-amaly maslahatyň üç jiltden ybarat nutuklaryň gysgaça beýany Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň «Ylym» neşirýaty tarapyndan çap edildi.

Häzirki döwürde ylmyň ykdysadyýetiň köp pudaklarynda, durmuş ulgamynda, gündelik durmuşymyzda örän möhüm orun eýeleýändigini subut etmegiň zerurlygy ýok. Dünýäniň alymlarynyň tagallasy, oýlap tapyjylaryň hem-de täzelikçileriň tutanýerli zähmetiniň netijesinde ylym ähli ugurlarda okgunly ösdi. Şonuň bilen birlikde, adamzadyň abadançylygy hem ýokarlandy. Adamyň töweregindäki ähli zatlar — bu ylmyň gazananlarydyr.

Ylmyň ösüşiniň derejesi jemgyýetiň durmuşynyň derejesiniň esasy görkezijileriniň biridir diýip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtaýar. Milli Liderimiz täze maglumat gurşawy hem-de sanly tehnologiýalaryň giňden ýaýramagy şertlerinde dürli ýurtlaryň ylmy-barlag birleşikleriniň arasyndaky hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmäge uly üns berýär.

«Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe ylym, tehnika we innowasion tehnologiýalar» atly halkara ylmy-amaly maslahat şeýle gatnaşyklar üçin netijeli çäre hökmünde özüni görkezdi. Maslahatyň sanly wideoaragatnaşyk ulgamynda geçmegi bolsa onuň mümkinçiliklerini we çäklerini has-da giňeldip, dürli ýurtlaryň abraýly birleşikleri üçin onlaýn görnüşinde wajyp meseleleri ara alyp maslahatlaşmaga oňat şert döretdi.

Türkmenistanyň Prezidenti Harby akademiýanyň hem-de harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýokary okuw mekdepleriniň uçurymlaryna Gutlag hatyny iberdi

Türkmenistanyň Harby akademiýasynyň, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky harby institutynyň, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Harby-deňiz institutynyň, Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk institutynyň, Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň institutynyň we Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň harby-lukmançylyk fakultetiniň uçurymlaryna, serkerdelerine we professor-mugallymlaryna

Mähriban uçurymlar!

Sizi «Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany» ýylynda Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygyny, döwlet özygtyýarlylygyny, çäk bitewüligini, konstitusion gurluşyny, ýurdumyzyň howpsuzlygyny, jemgyýetçilik asudalygyny, milli kanunçylygymyzy ygtybarly goramagy üpjün etmek üçin ýokary serkerdeler düzümini we işgärleri taýýarlaýan Harby akademiýany hem-de ýokary bilimli hünärmenleri taýýarlaýan ýokary okuw mekdeplerini üstünlikli tamamlamagyňyz, ýokary hünär bilimine, ilkinji serkerdelik derejesine eýe bolmagyňyz, zähmet ýoluna we gulluga gadam basmagyňyz bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn!

Eziz Watanymyzyň merdana goragçylary!

Merdana halkymyz bäş müňýyllyk taryhynyň dowamynda ýurdy goran gerçekleriň mertebesini belent tutupdyr, olaryň edermenligine, gahrymançylygyna uly hormat goýupdyr. Bu asylly ýol-ýörelgeler Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hem mynasyp dowam etdirilýär.

Şu ýylyň 9-njy maýynda 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 75 ýyllygy mynasybetli «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynda geçirilen dabaraly harby ýöriş hem ýow gününde ýurt üçin döş geren Watan gerçekleriniň mertebesini ýene-de bir gezek beýgeltdi. Ýokary okuw mekdepleriniň uçurymlarynyň gutardyş dabarasynyň şu ýadygärlikler toplumynyň öňünde geçirilmeginiň hem aýratyn many-mazmuny bar. Bu günki dabaranyň siziň her biriňiziň kalbyňyzda merdana halkymyzyň şöhrata beslenen durmuş ýoluna, Watan gerçekleriniň gahrymançylygyna buýsanç duýgularyny döretjekdigine, söweşjeň ruhuňyzy has-da belende göterjekdigine berk ynanýaryn.

Garaşsyz Watanymyzyň edermen ogullary!

Siz geljekde hem Watanymyzyň we dünýäniň taryhynda öçmejek yz goýan şahsyýetleriň, türkmen halkynyň beýik ogullarynyň gahrymançylykly ýollaryny, söweş tärlerini we harby sungatyny mynasyp dowam etdirmelisiňiz. Häzirki za-man harby tehnikalaryna we enjamlaryna erk etmek başarnygyny kämil derejede ele alyp, döwletimiziň berk binýadynyň mizemezligini, onuň çäkleriniň go-raglylygyny üpjün etmelisiňiz. Eziz Watanymyza wepadarlygyň belent nusgasyny görkezmek bilen, ýurdumyzyň bedew batly ösüşine şahsy goşantlaryňyzy goşmalysyňyz. Garaşsyz döwletimiziň, mähriban halkymyzyň sarsmaz galasy we polat galkany bolmalysyňyz.

Eziz Watanymyzyň howpsuzlygy biziň üçin ähli zatdan beýikdir. Şonuň üçin hem biziň köp sanly ýaşlarymyz serkerdeleri taýýarlaýan ýokary okuw mekdeplerinde okamagy höwes edýärler. Watanymyzyň mukaddes çäklerini hem-de halkymyzyň parahat durmuşyny goraýan edermen serkerdeleriň hatarynda bolmagy arzuw edýärler. Biz watansöýüji ýaş nesillerimiziň öz ykballaryny Watan goragyna baglap, harby bilimiň başlangyç, orta we ýokary basgançaklaryny geçmekleri, harby hünärlerini kämilleşdirmekleri üçin harby mekdeplerden, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýokary okuw mekdeplerinden hem-de ýokary serkerdeler düzümini taýýarlaýan Harby akademiýadan ybarat harby bilim ulgamyny döretdik. Biz geljekde-de ýurdumyzda ýokary hünärli harby işgärleri taýýarlamaga uly üns bereris.

Hormatly serkerdeler, professor-mugallymlar!

Bütin dünýäde innowasiýanyň, ylmyň we tehnologiýanyň, şol sanda harby tehnikanyň ösýän döwründe ýurdumyzyň ýokary harby okuw mekdeplerinde okuw-terbiýeçilik işleriniň geçirilişini kämilleşdirmek, okuw-usulyýet işlerine iň täze tehnologiýalary ornaşdyrmak, internet we elektron kitaphana ulgamlaryny giňden peýdalanmak, harby-watançylyk terbiýesini pugtalandyrmak zerur bolup durýar. Şoňa görä-de, eziz Watanymyzda bilim bermegiň ähli basgançaklaryny ýokary hilli elektron maglumatlary bilen üpjün etmek, sanly serişdeleri giňden peýdalanyp, bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmak, hilini dünýä derejesine laýyk getirmek maksady bilen, sanly bilim ulgamy ösdürilýär. Siz şeýle mümkinçiliklerden peýdalanyp, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirip, ylmyň iň soňky gazananlary hem-de okatmagyň innowasion usullary arkaly her bir harby talybyň bilime, ylma we tehnologiýa bolan höwesini has-da artdyrmalysyňyz.

Hormatly uçurymlar!

Siziň ähliňizi Harby akademiýany we ýokary harby okuw mekdeplerini üstünlikli tamamlamagyňyz bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn! Size berk jan saglyk, abadan we bagtyýar durmuş, mukaddes we jogapkärli gullugyňyzda uly üstünlikleri arzuw edýärin!

Türkmenistanyň Prezidenti,
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy
Gurbanguly BERDIMUHAMEDOW    

ÝETIP GELÝÄN ÇÄRELER

2020-nji ýyl - Türkmenistan — Bitaraplygyň mekany

Fotoreportaž